Auteursrechten hoe zit dat precies

Auteursrechten, het recht dat iedereen heeft maar toch vaak wordt vergeten. In de praktijk blijkt ook dat de regels voor vele best onduidelijk zijn. En met social media is het er niet makkelijker op geworden. Het hele internet staat vol met foto’s, video’s en andere creaties. Alles wat je op het internet ziet is een keer gemaakt door iemand, maar toch wordt beeldmateriaal vaak zonder toestemming van de rechtmatige eigenaar gebruikt. Ook bij VTL Photography hebben wij hier regelmatig mee te maken. En dat bracht mij op het idee om hier eens een blog over te schrijven.

Auteursrecht geldt natuurlijk niet alleen voor fotografen, het geldt eigenlijk voor alles wat gemaakt is door menselijke handen. Waardoor het vrij uitgebreid is. In deze blog probeer ik globaal, en zo goed mogelijk uit te leggen wat de basis van het auteursrecht is en wat dit inhoudt voor de fotografie.

Wat is auteursrecht en wat houdt het precies in?


Wanneer je iets hebt gemaakt, ben je daar de rechtmatige eigenaar van. Daarbij kun je denken aan bijvoorbeeld foto’s, video’s, tekeningen, handwerk, en noem maar op. Het moet wel echt zelf gemaakt zijn, geen kopie van iemand anders. Wanneer je je best hebt gedaan om iets te maken is niet de bedoeling dat een ander daar zo maar mee aan de haal kan gaan. Om je werk te beschermen zijn auteursrechten in het leven geroepen. Auteursrecht wordt in Engelse termen ook wel ‘copyright’ genoemd. Het auteursrecht biedt iedereen die werk creëert auteursrechtelijke bescherming. Dit betekend dus dat een ander het werk niet zomaar mag gebruiken maar ook dat de maker van het werk (de auteur) als enige mag beslissen over wat er mee gebeurd. Je kunt je werk delen met de buitenwereld, maar je kunt het werk ook verkopen.

Auteurswet in Nederland


Het auteursrecht is in Nederland vastgelegd in Artikel 1 van de Auteurswet. En daarin staat het volgende;

Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.

Het auteursrecht ontstaat automatisch wanneer je werk gemaakt hebt. Er zijn geen formaliteiten of regels om auteursrecht te krijgen. Je hoeft het dus nergens aan te vragen, je hebt er gewoon recht op. Dus simpel gezegd; wanneer je bijvoorbeeld een foto of tekening maakt heb je daar automatisch auteursrecht op. Maar, dit geldt natuurlijk alleen als je werk origineel is, het mag geen één op één kopie zijn van het werk van iemand anders.

Auteursrecht fotografie


Op het internet staan ontelbaar veel foto’s en veel van die foto’s worden dagelijks gebruikt zonder toestemming. Op bijna alles berust wel auteursrecht dus wees voorzichtig! Al het beeldmateriaal wat je op internet voorbij ziet komen is een keer door iemand gemaakt, waar dus ook copyright op berust. Wees je hier bewust van en gebruik nooit een foto, video of ander beeldmateriaal zonder toestemming! Neem altijd contact op met de rechtmatige eigenaar van het beeldmateriaal en vraag toestemming om het te gebruiken. Wanneer je de eigenaar niet kan achterhalen, gebruik het beeldmateriaal dan ook niet. Als je toch gebruikt maakt van bijvoorbeeld foto’s zonder toestemming riskeer je een boete. Een goed voorbeeld hiervan is een nieuws artikel van RTL Nieuws. De mevrouw in kwestie kreeg een rekening thuis gestuurd van een fotograaf omdat ze zonder toestemming gebruik had gemaakt van een foto. De fotograaf eiste een schadevergoeding, zij vond het onzin het ging tenslotte “maar” om een foto. Uiteindelijk moest de rechter zich hier over buigen omdat beide partijen er samen niet uit kwamen. De fotograaf werd in zijn gelijk gesteld waardoor mevrouw een schadevergoeding moest betalen en daarnaast ook nog de proceskosten van de rechtszaak. De kosten liepen uiteindelijk op tot meer dan 5.000 euro!

Argumenten die vaak gebruikt worden door personen die foto’s gebruiken zonder toestemming zijn bijvoorbeeld; “Het is mij niet bekend dat je geen gebruik mag maken van beeldmateriaal zonder toestemming” of “De eigenaar van de foto kon ik niet achterhalen”. En deze vind ik zelf wel de leukste; “Ik heb de foto van Google”. Het eerste argument is ook wel een probleem, veel mensen weten ook gewoon echt niet dat het strafbaar is. Maar als je er over na denkt is het eigenlijk wel heel logisch. Je steelt ook geen producten in een winkel zonder te betalen. Waarom zou je dan wel een foto van een fotograaf gebruiken zonder toestemming? Dat is ook gewoon stelen. Een fotograaf moet zijn brood ook kunnen verdienen, en of het nou om een professionele fotograaf gaat of een hobbyfotograaf dat maakt niet uit. Fotografen steken een hoop geld in hun apparatuur, bewerkingsprogramma’s en er gaat een hoop tijd in zitten om tot een eindresultaat te komen. Dus is het heel erg vervelend als je werk ineens door iemand anders wordt gebruikt. Vind je nou een foto op Google, een website of op social media die je heel mooi vind en wilt gebruiken als achtergrond of wanneer je als ondernemer een foto wilt gebruiken, vraag ten alle tijden toestemming! Dan hoor je van de fotograaf wel of het kan ja of nee. Het tweede argument wat ik noemde wat vaak gebruikt wordt; “De eigenaar van de foto kon ik niet achterhalen” is best wel een slap excuus. Er zijn altijd wel manieren om de fotograaf te achterhalen. De meeste fotografen gebruiken een watermerk in hun foto’s waar meestal de naam in verwerkt is. Daarnaast kun je via websites altijd wel contactgegevens vinden en via social media kun je altijd een privé bericht sturen of onder een foto reageren. Zie je een foto op Google, klik dan op de foto en kijk waar het beeld vandaan komt. Het is allemaal heel makkelijk te achterhalen. En daarmee kom ik meteen bij het derde argument, “ik heb de foto van Google”. Google verzameld alles wat er op het internet wordt geplaatst zodat wij alles makkelijk op kunnen zoeken. Maar Google is geen plek waar iedereen “gratis” foto’s kan kopiëren en plakken. Wanneer je afbeeldingen zoekt op Google en een foto aanklikt wordt er altijd onder de foto gemeld dat de afbeelding auteursrechtelijk beschermd kan zijn. Hieronder zie je daar een voorbeeld van;

screenshot google

Een screenshot van Google afbeeldingen. Ik heb gezocht op Dolfinarium Harderwijk bij Google afbeeldingen en heb zoals je kunt zien als voorbeeld een foto gepakt van ons (VTL Photography). Onder de foto staat duidelijk; Afbeeldingen kunnen auteursrechtelijk beschermd zijn.

 

Wat er ook regelmatig gebeurd is dat men foto’s opslaat, gaat bewerken of een watermerk er uit knipt. Dit valt ook onder de auteursrecht, niemand dan alleen de maker mag het werk aanpassen. Een watermerk mag dan dus ook niet verwijderd worden. Een watermerk zit er niet voor niets, het is een aanduiding om aan te geven wie de foto gemaakt heeft.

Wat mag wel?


Het gebruiken van beeldmateriaal zonder toestemming mag dus niet maar wat mag wel? Wanneer je bijvoorbeeld een leuke foto of video ziet op social media of op een website mag je dit natuurlijk wel delen. Maar deel dan het originele bericht, en/of plaats de naam van de maker er onder zodat de gene die het gemaakt heeft ook de credits krijgt. Daarnaast kun je natuurlijk altijd vragen of je het werk van een ander mag gebruiken, vragen staat immers vrij. In veel gevallen zal er dan een vergoeding gevraagd worden en/of afspraken gemaakt worden wat je er wel en niet mee mag doen. Maar vraag dus ten alle tijden toestemming en gebruik een foto of ander werk alleen voor de afgesproken doeleinden.

Heb je naar aanleiding van deze blog aanvullingen of vragen? Ik hoor het graag! Mail ons via info@vtlphotography.com of vul het contactformulier in op de website. Wil je de wet van Auteursrechten inzien? Kijk dan eens op de wettenbank van overheid.nl.


De informatie in deze blog komt van Dupho en auteursrecht.nl.


Dupho heeft een mooi overzicht gemaakt met 10 regels; Wat je moet weten over auteursrechten op foto’s.

 

dupho